/ /

8 Milimetre İstanbul

12 Ağustos 2013

Editör

skyfall1

Dünya sinema endüstrisi tarafından biçimlendirilen Türk sivil toplumu ve İstanbul kenti, kurgulanmış ve yeniden düzenlenmiş görüntüleriyle ticarileşen, marka değeri olan ve tüm dünyada gösterime giren bir fenomen.

 

Dünyanın estetik belleği İstanbul’un sinematografik temsillerinde kısır döngü içerisinde hep aynı mekânları görüyor 50 yıldır. Özgün estetik değeri olan yeni bir kent dokusu oluşamadığından, var olan mevcutla yetinmek zorunda kalıyor sinemacılar. Sebebi amacı her ne olursa olsun..

 

İstanbul’un son 50 yıldır dünya çapında gösterime giren suretleri özetle:

1890 – America America | Amerika Amerika

americaAmerikan yapımı projenin çekim tarihi 1963 olsa da konusu gereği 1890′ların İstanbul’u gösterimde. Elia Kazan’ın romanından uyarlanan filmin yapım tasarımcısı Gene Carrahan. 1964 yılında kendisine ‘En İyi Sanat Yönetimi / Set Dekorasyonu’ dalında Oscar ödülü kazandıran film, 2001 yılında Amerikan Ulusal Film Kütüğüne tescil edilerek koruma altına alındı.

 

 

 

 1944 – 5 Fingers | 5 Parmak

five_fingersAmerikan yapımı proje yaşanmış gerçek olayların konu edildiği bir casusluk filmi. Çekim tarihi 1952 olsa da hikâye gereği 1944 yılının İstanbul’u betimlendi. Film, 2.dünya savaşının en ünlü Nazi ajanı olarak bilinen Elyesa Bazna’nın İngiltere’nin İstanbul Büyükelçiliğinde çalışırken yaşadığı gerçek olayları anlatıyor. Sanat Yönetimi George Davis & Lyle Wheeler, set dekorları ise Thomas Lİttle ve Walter M.Scott imzalı. En iyi senaryo dalında Altın Küre ödülü alan film, 2 dalda Oscar adayı oldu.

 

1961 – Tintin et le mystère de la Toison d’Or | Tenten ve Altın Post

1961 tarihli Belçika-Fransa ortak yapımı olan filmin yapım tasarımcısı Philippe Ancellin. Tintin serisinin 2.filmi olan ve mekânları kısmen film dekoru olarak inşa edilen projenin mekânları ve yapılı fiziksel çevresi, İstanbul’un 1960′larına dair kentsel bir belgesel niteliğindedir. 1960′lı yıllarda sadece Fransa’da yaklaşık 4 milyon kişi izledi

 

1963 – From Russia with Love | Rusya’dan Sevgilerle

1963 tarihli İngiliz yapımı, 007 Bond serisinin ikinci filmi olan projenin sanat yönetmeni Syd Chain. Filmin neredeyse tamamı İstanbul’da geçmekte olup, ofisler ve otel odaları film dekoru olarak inşa edildi. Romanı, başkan J.F Kennedy’nin en sevdiği 10 kitap arasında bulunan film, o dönem tam 17 ülkede gösterime girdi.

 

1964 – Topkapi | Topkapı

1964 tarihli Amerikan yapımı filmin set tasarımları Max Doly ve Andre Labussiere imzalı. Dış sahneler gerçek tarihi mekânlarda çekilirken iç mekanlar Fransa’da Studios de Boulogne’da dekor olarak inşa edildi. Tüm zamanların en güzel polisiye-macera filmlerinden biri kabul edilen proje bir nevi kültürel propaganda aracı olarak uluslararası kamuoyunda İstanbul’u halen temsil etmektedir. Film Peter Ustinov’a En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Oscar’ını getirdi.

 

1966 – Kriminal | Killink Istanbul’da

1966 tarihli İtalyan İspanyol ortak yapımı olan filmin sanat yönetmenliğini J.Luis Garsia ve J. Pérez Cubero, set dekorlarını ise Giuseppe Bassan yaptı. Çekildiği dönemde Bond serisine alternatif olarak görülen filmde olabildiğince doğu motifleri ve İstanbul’un gösterişli tarihi mekânları vurgulandı.

 

1971 – Vampyros Lesbos | Lezbiyen Vampirler

1971 tarihli Batı Alman İspanyol ortak yapımı filmde, İstanbul’da bir avukatlık bürosunda çalışan Linda erkek arkadaşını İstanbul Hilton otelinde bırakarak yakın sahildeki Kadidados Adasına gider. Filmin bilinen bir Yapım Tasarımcısı ya da Sanat Yönetmeni yok.

 

 1971 – The Red Headed Corpse

1971 tarihli İtalyan yapımı filmin yapım tasarımını Giovanni Fratalocchi yaptı. İstanbul’da yaşayan ressamın hayatına dair bir kesit sunan filmin her ne kadar batılı tarzda kurgulanmış olsa da filmin genelinde doğu motifleri kullanıldı.

 

1974 – Murder On The Orient Express | Şark Ekspresinde Cinayet

murder_on_the_orient_express_ver41974 tarihli İngiliz yapımı olan film, Agatha Christie ‘nin Pera Palas oteli 411 numaralı odasında yazdığı aynı adlı romanından uyarlandı. Yapım tasarımını Tony Walton’un yaptığı filmde Ingrid Bergman en iyi yardımcı kadın oyuncu dalında Oscar ödülü aldı. Filmin özellikle tren garı sahnelerinde Osman Hamdi Bey’in resimlerinden çıkma Osmanlı karakterlerini görmek mümkün.

 

1978 – Midnight Express | Geceyarısı Ekspresi

1978 tarihli Amerikan İngiliz ortak yapımı olan filmin yapım tasarımcısı Geoffrey Kirkland. Vizyona girdiği dönemde ve sonrasındaki uzun bir süre Türkiye’nin ulusal imajını zedelediği için oldukça büyük tepki gören filmin Sağmalcılar Cezaevi çekimleri Malta’da yapıldı.

 

1991 – Zombie And The Ghost Train | Zombi ve Hayalet Tren

1991 tarihli Fin yapımı filmde Finlandiya’dan İstanbul’a kaçan ana karakterin depresif, tabiri caizse ‘looser’ yaşantısı işlendi. Film mekânlarında ağırlıklı olarak Eminönü, ara sokaklar ve köprü altı kullanılırken, karakterin psikolojisine paralel olarak İstanbul’un bulutlu, gri, renksiz yüzü yansıtıldı.

 

 1997 – Il Bagno Turco | Hamam

hamam1997 tarihli İtalyan, Türk, İspanyol ortak yapımı olan filmin sanat yönetmenliğini Virginia Vianello ve M. Ziya Ülkenciler yaptı. Bir kentin insan üzerindeki etkisi ve karakterini dönüştürebilme gücünü yansıtan film Fransa, İngiltere, Hollanda, Almanya, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere 21 ülkede gösterime girdi. Norveç, İsveç gibi bazı ülkelerde gişe hâsılat rekoru kırdı.

 

1999 – The World is Not Enough | Dünya Yetmez

1999 tarihli İngiliz yapımı olan projenin bütçesi 135 milyon dolar olup, 007 Bond serisinin 19.filmidir. Kızkulesi’nin içine denizaltı ile girilen filmin sadece dvd kopyaları o yıllarda 5 milyondan fazla sattı.

 

2001 – Accidental Spy | Altınyumruk İstanbul’da

2001 tarihli Hong Kong yapımı filmin yapım tasarımını Kenneth Mak yaptı. Dünya çapında dağıtımı yapılan filmde Kapalıçarşı, Yerebatan Sarnıcı, Pera Palas Oteli, Aya İrini Kilisesi, Çemberlitaş Hamamı gibi tarihi İstanbul mekânları kullanılırken, Sarıyer Garipçe köyünde dev bir iskele inşa edildi. Banka’nın kasa dairesi de yine film dekoru olarak Tepebaşı’ndaki TRT binası içinde inşa edildi.

 

2003 – Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran | İbrahim Bey ve Kuran’ın Çiçekleri

monsieuribrahimevwvEric-Emmanuel Schmitt’in 2001 tarihli çok satan romanından uyarlanan film, 2003 Fransız yapımı. Omar Sharif’e 2004′de Cesar Ödülü kazandıran filmin yapım tasarımcısı Katia Wyszkop, set dekorları ise Sandrine Mauyezin tarafından yapıldı. Hikayenin son durağı olan İstanbul için; balık-ekmek, turşu suyu, Haliç Eminönü ve farklı ibadet mekanları ön planda tutuldu.

 

2003 – Politiki Kouzina | Bir Tutam Baharat

2003 tarihli Yunan Türk ortak yapımı filmin set tasarımları Olga Leontiadou’ya ait. 2003 yılında Selanik Film Festivali’nde En İyi Sanat Yönetimi ödülü dâhil tam 10 ödül birden aldı, 4 kıtada 45 ülkenin sinema seyircisi ile buluştu.

 

2009 – The International | Uluslararası

2009 tarihli Amerikan Alman İngiliz ortak yapımı olan proje 2010 Berlin Uluslararası Film Festivalinin açılış filmi oldu. Yapım tasarımını Uli Hanisch, set dekorlarını Simon Boucherie’nin yaptığı filmin finali Süleymaniye, Yerebatan sarnıcı, Eminönü ve Kapalı Çarşı çatılarında geçti.

 

2011 – Tinker Tailor Soldier Spy | Köstebek

2011 tarihli Fransız İngiliz Alman ortak yapımı filmin yapım tasarımını Maria Djurkovic, set dekorlarını ise Tatiana MacDonald yaptı. Observer okuyucularının 2003 yılında dünyanın en iyi 100 romanı arasında saydığı John Le Carréın casusluk romanından sinemaya uyarlandı, aynı roman 1979′da 7 bölümlük bir dizi halinde BBC tarafından, 80′lerde ise TRT tarafından yayınlandı.

 

2012 – Taken 2 | Takip 2

2012 tarihli Fransız yapımı filmin yapım tasarımını Sébastien Inizan yaptı. Filmin İstanbul sahneleri açılışı lüks bir otelden yapılsa da, konusu gereği Arnavut mafyasının İstanbul’da ikamet ettiği ve hikâyenin izlendiği diğer tüm mekânlar kentin en bakımsız, kentsel dönüşümden henüz hiç nasibini alamamış bölgeler içinden seçildi. “Taken 2″ film mekânlarıyla belki de İstanbul’un şimdiye kadar hiç gösterilmeyen, saklı kent kültürünü tüm dünyaya izlettirerek bir ilki başardı.

 

2012 – Skyfall

 

2012 tarihli İngiliz Amerikan ortak yapımı filmin 25 Ekim 2012′de ilk gösterimi yapıldı. Yapım tasarımcısı Dennis Gassner. İstanbul yine en klişe en oryantalist haliyle tüm dünyada gösterime girdi.


Yorumlar(0)